Kimdir?

Beethoven haqqinda melumat 

Klassik dövrün ən önəmli adlarından biri olan Bethoven alman pianoçu və bəstəkarıdır. Romantik dövrə keçidə böyük töhfə vermişdir.

Mübarizəsi uşaqlıq illərində başlayan Lüdviq van Bethoven; problemli ailə həyatı və yaxşı kimi təsvir edilə bilməyən ata ilə qarşılaşaraq ilk sınaqlarını keçirib. Sonra səhhətində problemlər yarandı, sevdiyi qadınlar tərəfindən tərk edildi, ən vacib qabiliyyətini, yəni eşitmə qabiliyyətini itirdi və böyük bir depressiyaya sürükləndi.

Bununla belə, o, təslim olmadı və kar olanda da bəstəkarlığını davam etdirdi. Əslində, bu dövrdə bəstələdiyi bəstələr onun ən populyar əsərləri idi. Və notlara həyat verən məşhur musiqi dühası 1827-ci il martın 26-da Vyanada vəfat edərək, heç vaxt unudulmayacaq əsərlər qoyub getdi.

Beethoven haqqinda melumat

Alman ailəsindən olan Lüdviq van Bethoven kiçik yaşlarında notlar və piano ilə tanış olub və həyatını musiqiyə həsr etməklə keçirib. O, bir neçə dəfə aşiq olsa da, heç evlənməyib və ilk konsertini 7 yaşında verib.

Onu musiqi ilə tanış edən atası ona sərt qaydalar qoysa da, bu, onu musiqidən uzaqlaşdırmayıb. O, ilk pianoda ifa təcrübəsini cəmi 4 yaşında ikən yaşayıb və ömürlük həvəsi ilə qarşılaşıb.

Ömrünün ilk illərini Almaniyanın Bonn şəhərində keçirib, sonra Vyanaya gedib və ölənə qədər orada yaşayıb.

Motsart, Şubert və bir çox başqa məşhur musiqiçilər kimi o da adını Vyana vasitəsilə dünyaya tanıdıb. Aşağıda musiqini damarlarında axan qan kimi görən bəstəkarın həyatından ətraflı bəhs edilir.

Bethovenin həyatı

Babası ilə eyni adı daşıyan musiqiçinin dəqiq doğum tarixi məlum olmasa da, kilsə qeydlərindəki vəftiz tarixinə görə 17 dekabr 1770-ci il kimi qəbul edilir.

Lakin o dövrdə körpələr doğulduqdan bir gün sonra vəftiz olunduğu üçün onun doğum gününün 1770-ci il dekabrın 16-sı olduğu düşünülür. Əldə olan məlumata görə, onun doğum günü; Dekabrın 16-da ailəsi və müəllimi Johann Albrechtsberger tərəfindən qeyd olunurdu.

Adını qoyduğu babası Lüdviq van Bethoven Belçikanın Mechelen şəhərində (1712 – 1773) anadan olub və 20 yaşında olanda nəvəsinin sonradan doğulacağı Bonnda məskunlaşıb.

Sarayda xor ifaçısı olan babası sonralar 1761-ci ildə orkestrə dirijorluq etməyə başlayır. Onun yeganə övladı, Bethovenin atası İohan van Bethoven (1740 – 1792) də həmin sarayda tenor vəzifəsində çalışmışdır.

Eyni zamanda klaviatura və musiqi dərsləri də verirdi. Mariya Maqdalena Keveriçlə evlənən atasının 7 övladı olsa da, onlardan yalnız 3-ü sağ qalıb.

Onlardan biri ikinci uşaq olaraq dünyaya gələn Lüdviq van Bethoven, digərləri isə Anton Karl van (1774 – 1815) və Nikolaus İohann van Bethoven (1776 – 1848) adlı qardaşlar idi.  Bəstəkar ilk musiqi dərslərini atasından alıb.  Və mənbələrə görə, atası təhsil prosesində oğluna sərt qaydalar qoyub.

Fəaliyyəti 

Hətta 4 yaşında piano çalmağa başlayan balaca musiqiçinin atası tərəfindən otağına qapanaraq saatlarla işləməyə məcbur edildiyi deyilir. Pianoya belə çatmaqda çətinlik çəkən uşağın sızıltısına atası məhəl qoymurdu, onun istedadına bələd olaraq çox israrlı davranırdı.

Atasının ardınca Gilles van den Eeden və Tobias Friedrich Pfaifferdən klaviatura dərsləri də aldı.

Eyni zamanda o, Frans Rovantinidən skripka və viola öyrənib. 5 yaşından ciddi musiqi təhsili alıb. O, bəzən gecələr Pfayfer tərəfindən yataqdan sürüklənərək işləməyə məcbur edilirdi.

Bu dövrdə 1756-cı ildə doğulan və atasının böyütdüyü Volfqanq Amadey Motsartın şöhrəti yayılmağa başladı.

Musiqiçi atası ilə qastrollara çıxan və konsertlər verən  Motsart və atası, Motsart  kimi məşhur olmaq istəyən Bethovenin atasına ilham verib.  Bu tələb; məşhur şəxsiyyətin 1778-ci ildə 7 yaşında ikən ilk kütləvi konsertini verməsinin əsas səbəbi də bu olub.

Musiqi təhsilini davam etdirən Bethoven, 8. yaşında ikən ilk bəstəkarlıq dərslərini Kristian Qottlob Neefedən almağa başladı. Və 12 yaşında müəlliminin köməyi ilə ilk bəstəsini çap etdirdi. Daha sonra orkestr dirijoru və opera bəstəkarı Neefenin köməkçisi kimi çalışdı.

İlk üç fortepiano sonatasını 1783-cü ildə nəşr etdirdi və ilk pulunu 1784-cü ildə köməkçi kimi işindən qazandı. İstedadı ilə diqqət çəkən bəstəkar arxiyepiskop Maksimilian Fridrixin maddi və mənəvi dəstəyini qazanıb.

Motsartı heyran edən və onun yaradıcılığını izləyən Bethoven 1787-ci ildə Vyanaya getdi.  Lakin o, çox qısa müddətə Motsartdan təlim ala bildi.

Çünki o, anasının xəstəlik xəbəri ilə Bonna qayıtmalı oldu. Motsart bəstəkarla bir neçə dəfə işləsə də, onun istedadını hiss edirdi;  “Bu uşağa diqqət yetirin, bir gün bütün dünya onu tanıyacaq.” dedi.

Bonna qayıtdı və elə həmin il anasını itirdi.  Sonra spirtli içki aludəçisi olan atası ilə məşğul olmalı oldu. Bonnda qalmağa qərar verən Bethoven atasına qarşı iddia qaldırıb. Və o, maaşının yarısını almaq hüququna malik olmaqla, bacı-qardaşlarının məsuliyyətini öz üzərinə götürdü.

Dövrün sayılıb-seçilən ailələrindən olan Breuninqlərin uşaqlarına musiqi dərsi verərkən qraf Ferdinand fon Valdşteynlə tanış olur və illər onun xidmətində çalışır. Qrafin xidmətində olarkən ona sonata yazır. 5 il Bonnda qaldıqdan sonra 1792-ci ildə yenidən Vyanaya gedir.

Beləliklə, ömrünün qalan hissəsini burada keçirəcəyi Vyanaya səyahəti başladı. Burada o, klassik musiqinin məşhur bəstəkarlarından biri olan Cozef Haydn ilə işləməyə başlayır və qısa müddətdə özünü təsdiqləməyi və adından söz etdirməyi bacarır.

Ancaq əvvəlcə o, bəstəkar deyil, pianoçu kimi tanınırdı. O, saraylarda zadəganların müəllimi kimi fəaliyyət göstərmişdir. Bu arada həyatının ən böyük sevgilərindən biri olacaq qadınla tanış olur.  

O, 1795-ci ildə konsertlər verməyə başlayıb və 13 il ərzində dəfələrlə tamaşaçıların qarşısına çıxıb. Bu dövrdə mühüm əsərlər yaradan Bethoven 1808-ci ildə (bəzi mənbələrdə 1801-1803) eşitmə problemləri yaşamağa başlayır. Peşəsi üçün vacib olan bu qabiliyyətini yavaş-yavaş itirdiyi üçün çox əziyyət çəkirdi.

Hətta qruplardan qaçdığını, orkestrin səsini eşitmədiyini, qulağına kiminsə qışqırdığını eşitməkdən nifrət etdiyini, peşəsi üçün ən vacib bacarığı itirməsinin onun doğulmasını lənətləməklə belə izah edirdi.

Bethoven çox vasvası musiqiçi idi. Onun musiqisi ifadə və texnika baxımından çox yüksək səviyyədə idi. O, Bethoven, Haydn və Motsartdan miras qalan prinsipləri inkişaf etdirdi, daha uzun kompozisiyalar yazdı, daha ehtiraslı və dramatik əsərlər yaratdı. Xüsusilə Op. O, 109 fortepiano sonatası ilə klassik musiqinin romantik dövrünü başlatdı.

1817-ci ildə o, tamamilə kar olub və konsert verə bilmir.  Psixologiyası pisləşdi və səhhətindəki problemə görə çox çətin günlər yaşadı.  Hətta o, intihara da cəhd edib. Amma o, musiqiyə olan həvəsini düşünərək yenidən həyata bağlandı.

İnsanlarla yazışma yolu ilə ünsiyyət qurur və özünü demək olar ki, tamamilə xarici aləmə bağlayırdı. Ancaq eşitməməsi onun bəstələnməsinə mane olmadı. Əslində, məşhur şəxsiyyət ən mühüm bəstələrini kar ikən bəstələyib.

Misal üçün;  Bu gün Avropa Birliyinin himni olan 9-cu Simfoniya da bu dövrdə bəstələnib.  1824-cü il mayın 7-də bəstəsinin ilk ifasını eşitməsə də, orkestrə dirijorluq etdi, alqışları eşitməsə də, xalqın ayağa qalxaraq əl çalmasına, papaqlarını yelləməsinə dərin sükutla baxa bildi. 

Ömrünün son illərində karlığı ilə yanaşı maddi vəziyyəti də ağır olan Bethoven qaraciyər problemləri ilə də mübarizə aparırdı.

1821-ci ildə başlayan xəstəliyi 1826-cı ilə qədər özünü hiss etdirdi və məşhur bəstəkar ölümünə qədər xəstəliyindən əziyyət çəkdi.

Ömrünün son günlərində yatağından çıxa bilməyən Bethovenin ölüm səbəbi ilə bağlı qəti məlumat yoxdur. Onun sirroz, sifilis, hepatit, pnevmoniya kimi xəstəliklərdən dünyasını dəyişdiyi bildirilir. Ancaq ən çox yayılan məlumat məşhur şəxsiyyətin sirrozu olmasıdır.

1827-ci il martın 26-da 56 yaşında dünyasını dəyişən məşhur adın dəfn mərasiminə minlərlə insan qatılıb. Tanınmış bəstəkar kimi son səyahətinə yola düşən Bethoveni yad etmək üçün 30 minə yaxın insan bir araya gəldi.

Və o izdihamın içində ölümündən sonra məşhurlaşan avstriyalı bəstəkar Şubert də var idi.Bəstəkarı heyran edən Şubert cəmi bir ildən sonra dünyasını dəyişdi və onun xahişi ilə Bethovenin yanında dəfn edildi.

Bethovenin Sevgi həyatı

Sevdiyi qadınlara aldanıb tərk edilmişdi, bir sözlə, heç vaxt sevgisinin qarşılığını almamışdı.

Bethoven deyirdi ki, o dünyaya xoşbəxt, qayğısız həyat sürmək üçün deyil, böyük əsərlər yaratmaq üçün gəlib; O, kobud, hirsli və dalaşqan davranışları ilə tanınsa da, onu sevgi ilə dolu ehtiraslı sevgili kimi təsvir edirdilər.

Ölümündən sonra evindən tapılan məktublar onun ən çox sevdiyi qadını “Ölümsüz Sevgili” (Ölməz Sevgili: Eyni adlı film var və bəstəkarın həyatından bəhs edir) kimi təsvir etdiyini göstərir.

Onun kim olduğu dəqiq bilinməsə də, bu qadının tacirlə evli Antoni Brentano olduğu düşünülür. Bundan başqa; ölməz sevginin Josephine von Brunsvik ola biləcəyi fikri də var.

Kim olmasından asılı olmayaraq, sevdiyi qadına çata bilməyən məşhurun ​​ona qarşı dərin hissləri olduğu şübhəsiz bir həqiqətdir.  Onun şkafının gizli bölmələrindən tapılan məktublar bunu sübut edir.

Onun ölməz sevgisi üçün bəstələdiyi bəstələr Diabelli Variasiyaları və Ay işığı Sonatası kimi ifadə edilir. Ancaq bəzilərinə görə, Ay işığı sonatasının hekayəsi çox fərqlidir. 

Rəvayətə görə dostu ilə Vyana küçələrində gəzintiyə çıxan Bethoven evlərin birindən piano səsini eşidib. Musiqidən təsirlənən bəstəkar dostuna bu səsin sahibini görmək istədiyini deyir və birlikdə səs gələn evin qapısını döyürlər.

Çölə çıxan qadın bəstəkarı dərhal tanıyır və təəccüblə nə istədiklərini soruşur. Bəstəkar pianoda ifa edən şəxsi görmək istədiyini deyir və qadın onları evə dəvət edərək kiçik qızının yanına aparır.

Qızın gözlərinin kor olduğunu görəndə ona maddi köməklik etmək üçün bir şey istəməsini deyir. Amma balaca qız ona dedi; “Mən heç vaxt ay işığı görməmişəm. Mənə ay işığından danışa bilərsinizmi?”  deyir.

Balaca qızın sözlərindən təsirlənən Bethoven orada piano arxasında oturur və məşhur əsəri – Ay işığı sonatasını improvizə edir. Nə dərəcədə doğru olduğu bilinməyən bu hekayə, doğru olmasa da son dərəcə təsir edicidir.

Bethoven haqqında filmlər

Məşhur bəstəkarı daha yaxından anlamaq istəyənlər üçün iki uğurlu filmdən qısaca danışaq. Çünki onun həyatından bəhs edən bu filmlər onun yaşadıqlarını daha yaxşı anlamağa kömək edəcək və sevdiyiniz filmlərə yenisini əlavə etməyə imkan verəcək.

Bethoveni Anlamaq – Copying Beethoven (2006)

Bu 2006 filmində Bethoven yetkinlik dövründədir. Və o, ən məşhur əsəri olan 9-cu simfoniya üzərində işləyir. Bununla belə, kar sənətçiyə köməkçi lazımdır. Bunun üzərinə;  Anna Holtz adlı qadın onun köməkçisi olur.

Bəstəkarın sağ əli olan Anna Holtz 1924-cü il mayın 7-də 9-cu Simfoniyanın ilk ifası zamanı orkestrə dirijorluq edən bəstəkara siqnallar verərək bəstəkarı dəstəkləyir. Filmdəki ən təsirli səhnələrdən biri də kar pianoçunun köməyi ilə orkestrə rəhbərlik etdiyi andır. Uydurma olsa da, səhnə onu izləyən hər kəsə təsir edir.

Immortal Beloved Ölümsüz sevgili (1994)

1994-cü ildə çəkilmiş bu filmdə Bethoveni canlandıran Qari Oldman möhtəşəm performansına görə yüksək qiymətləndirilib.  Real həyatdan uyğunlaşdırılan film onların yaşadıqlarından, sevgilərindən, ağrılarından, qəzəblərinin arxasında duran səbəblərdən və s. tamaşaçılardan tam qiymət alan bu filmə ən qısa zamanda baxmalısınız.

Bethovenin əsərləri

Bəstəkar, musiqi dahisinin; 1 skripka konserti, 5 fortepiano konserti, 9 simfoniyası, fortepiano, skripka və violonçel üçün 1 üçlü konserti, 32 fortepiano sonatası və bir çox kamera musiqisi əsərləri var.

Yalnız bir Fidelio adlı opera bəstələmiş Bethovenin 3-cü Simfoniyası Napoleona həsr etdiyi Eroika adlanır.  akin Napoleon özünü imperator elan etdikdən sonra bəstəkar öz ithafını geri götürdü.

Haydn və Motsartdan öyrəndiyi texnikaları inkişaf etdirdi, daha uzun və daha ehtiraslı bəstələr bəstələdi və romantik dövrün musiqisini başlatan ada çevrildi (xüsusən də Op. 109 piano sonatası ilə).

9-cu Simfoniyası və Ay işığı sonatası demək olar ki, hamıya məlum olan Bethoven heç nə eşitməsə də ölməz əsərlər yaratmış, nəhəng istedadını bütün dünyaya sübut etmişdir.

Bethoven haqqında təəccüblü faktlar

Aşağıda məşhur ad haqqında bəzi bilinməyənlər var.

  • Yaşının son illərində alkoqolik olan atasının sərt qaydaları var idi. Hətta bəzi mənbələrdə onun atası tərəfindən daim döyüldüyü və musiqi təhsili almağa məcbur edildiyi bildirilir.
  • Uşaqlığı bədbəxt keçən bəstəkar cılız görünür və kifayət qədər utancaq idi.  Heç vaxt yaşıdları kimi ola bilməyən məşhur ad, yaşıdları oyun oynayarkən musiqi dərsi alırdı.
  • Bəzilərinə görə o, şən və mehriban dahi idi, bəzilərinə görə isə introvert və huysuz insan idi.
  • Musiqi ilə yanaşı oxumağa da həvəsi olan Bethoven, demək olar ki, hər mövzuda məlumatlı idi və siyasətdən danışmağı xoşlayırdı.
  • Ölümündən sonra onun spirtli içki aludəçisi olması ilə bağlı şayiələr yayılsa da, o, heç vaxt spirtli içkidən həddi aşmayıb. Bir müddət Bethovenlə yaşayan və onun köməkçisi olan Anton Şindler də bəstəkarın nadir hallarda az miqdarda spirtli içki qəbul etdiyini bildirib.
  • O, dişləri arasında çubuq tutaraq pianoya söykənərək eşitdiyi titrəyişlərdən istifadə edərək musiqi bəstələyib.
  • Qardaşı Kaspar öldükdən sonra 9 yaşlı qardaşı oğlu Karla qulluq etmək üçün qardaşının arvadını məhkəməyə verib.  Daha doğrusu, Bethovenin bibisi ilə sevgili olduğu üçün uşaq sahibi olmaqda bu qədər israrlı olduğu haqda rəvayətləri var idi.
  • Məşhur dahi bəstə etməzdən əvvəl başını soyuq suya salardı.
  • O, bir müddət dərs dediyi gənc və gözəl Julie Guicciardi üçün Ay işığı sonatasını bəstələyib.
  • Ömrünün son 10 ilində insanlardan uzaqlaşıb, eşidə bilməyən bir musiqi dahisi olmağın dərin kədəri ilə mübarizə aparıb.
  •  O, ailəsində üçüncü Lüdviq van Bethovendir.
  • O, 26 yaşında eşitmə qabiliyyətini itirməyə başlayıb və həyatının son on ilində tamamilə kar olub.
  • 18 yaşında o, ailəsinin əsas gəlir mənbəyi idi.
  • Tələbələri cəlbedici qadınlar və ya çox istedadlı olmadıqca, o, fortepiano dərslərinə nifrət edirdi.
  • Eşitmə qabiliyyətini itirəndən sonra dostları ilə “danışan kitablar” yazaraq ünsiyyət qurub.
  • Ölüm yatağında bir dostu Bethovenə bir neçə şüşə şərab hədiyyə edir. “Ayıbdır, çox gecdir” deyə cavab verib.  Bu, onun son sözləri idi.
  • O, istədiyini və istədiyi vaxt bəstələmək üçün maaş alan ilk musiqiçi oldu.

Nəticə etibarı ilə bu məşhur şəxsiyyətin də digərləri kimi təsirli həyat hekayəsi var.  Uşaqlığını yaşaya bilməyən, ona mehriban olan anasını gənc yaşlarında itirən Bethoven, daha sonra içki düşkünü atasının, qardaşlarının məsuliyyətini üzərinə götürüb. Hətta qəzəbli, kobud olsa da, musiqiyə olan həvəsi ilə təqdirəlayiq bir insan idi.

Bethovenin əsərləri tədqiq edildikdə, onun bəzi əsərlərində sinc, zərb alətləri, yeniçəri yürüşləri və mehter yürüşlərinin olduğu görünür. Bu da onu göstərir ki, sənətkarın əsərlərində türk musiqisinin təsiri var.

5/5 - (1 vote)

Əlaqəli yazılar

Digər yazılar
Close
Back to top button