Kimdir?

Aleksandr Duma haqqinda

Aleksandr Duma haqqinda melumat saytımızda təqdim olunur. 19-cu əsrin ən məhsuldar və sevimli fransız yazıçılarından biri. O, heç vaxt böyük ədəbiyyat adamı sayılmasa da, əvvəlcə pyesləri, sonra isə tarixi romanları ilə böyük şöhrət qazanıb. Ən geniş şəkildə Aleksandr Duma haqqinda melumat Tehsil.com.az-dadır.

Aleksandr Düma 24 iyul 1802-ci ildə Fransada anadan olub. Çox gənc yaşında atasını itirəndə Parisə getməli olur.  O, hüquqşünas olmaq istəsə də, Fransa kralı Orlean hersoqu Lui-Flippin xidmətinə girir.

Aleksandr Dümanın adının “ata” sözü ilə çəkilməsinin səbəbi onun oğlu ilə eyni adı daşıması və oğlunun da yazıçı olmasıdır. 

Ömrü boyu yaşadığı maddi sıxıntılar səbəbindən təhsilini başa vura bilməyən Düma öz zəhməti ilə ispan dilini öyrənib. Onun babası fransız zadəgan, nənəsi isə qaradərili quldurdur.

Alexandre Dumas notarius katibi və Duke katibi kimi müxtəlif işlərdə çalışıb. O, teatra üz tutaraq  pyeslər yazmağa başladı. İlk tamaşası “Av ve Aşk” olub və dostunun köməkliyi ilə teatrda tamaşaya qoyulub.

Öz növbəsində bu oyundan ilhamlanaraq yeni əsərlər qələmə aldı. ” Qraf Monte Kristo ” və ” Üç muşketyor ” əsərləri ona ən çox populyarlıq qazandıran əsərlərdəndir.

Atası general olan Aleksandr Düma atasından eşitdiyi inqilabi əhvalatlardan ilhamlanaraq tarixi romanlar yazır.

Yazıçılıqdan yaxşı gəlir əldə etməsinə baxmayaraq, dəbdəbəli həyat tərzi və qadınlara olan sevgisi onun son illərini yoxsulluq içində keçirməsinə səbəb olub.

Rusiyada yaşadığı illərdə Rusiya haqqında səyahət kitabı yazıb. Daha sonra İtaliyaya getmiş və məşhur İtalyan qəzeti Indipendente nəşr etmişdi .

Fransanın yetişdirdiyi ən önəmli yazıçılardan olan Aleksandr Düma, Viktor Hüqo və Emil Zola kimi böyük yazıçıların külləri yandırıldıqdan sonra o, layiq olduğu dəyəri görməyə başladı. Atası Aleksandr Düma ölümündən sonra geridə 300-ə yaxın əsər qoyub.

Onun “ Üç muşketyor” əsərində işlətdiyi “ Biri hamı üçün, hamı bir nəfər üçün” sözü dünyada olduğu kimi bizdə də məhşur aforizmlərə, şüalara çevrilərək istifadə olunur. 

Onun ən məşhur əsərləri Les Trois mousquetaires (1844; The Three Musketeers 1934, 1998) və Le Comte de Monte-Cristo
(1845; The Count of Monte -Cristo) dir. Kardinal Rişelye.

Qeyri-adi həyatında baş verən hadisələri rəngarəng, səmimi və bəzən çox da inandırıcı olmayan üslubda nəql etdiyi Dümanın “Xatirələr” (1852-54; Xatirələr) romantizm dövrü Fransa ədəbi həyatına da işıq salır.

Düma “III Henri et sac cour” (1829; III Henrix və onun sarayı) pyesində Fransa İntibahının parlaq mənzərəsini çəkdi.

Napoleon Bonapart (1831) yeni vəfat etmiş imperatorun əfsanəsində rol oynamışdır.

Antonidə (1831; Antoni və ya İkmail-i Namus, 1875) zina və namus anlayışları dövrə uyğun şərh edilmişdir.

Düma pyeslər yazarkən tarixi romanlarla maraqlandı və digər rəssamlarla, xüsusən Auguste Maquet ilə işləyirdi. Bu əsərlərdə hadisələrin ağıl və tarixi faktlarla uzlaşmasına ümumiyyətlə diqqət yetirilməmiş, xalqın psixologiyası lazımi səviyyədə əks etdirilməmişdir.

Dümanın əsas qayğısı çox vaxt 16-17-ci əsrlərdə cərəyan edən rəngli tarixi fonda maraqlı hekayə yaratmaq idi. Düma uğur qazandıqca özünü bahalı zövqlərə həsr etdi və borclarını ödəmək üçün daha az vaxtda daha çox yazmağa başladı.

O, həm də jurnalist kimi çalışaraq, səyahət kitabları yazaraq pul qazanmağa çalışsa da, buna nail ola bilməyib.

“Üç muşketyor”un bir çox ixtisar olunmuş nəşrləri türk dilində hazırlanmışdır. Tam mətn ilk dəfə 1972-ci ildə üç cilddə nəşr edilmişdir.

Dümanın türkcə nəşr olunan digər tanınmış əsərləri,

Vingt ans apres (1845; İyirmi il sonra , 2 cild), “Üç muşketyor”un davamı

Dix ans plus tard ou le vicomte de Bragelonne (1848-50; Dəmir Maska ) və

La Tulipe noire (1850; Qara Lalə).

Onun iki pyesi Minakyan teatrında nümayiş olunub. Onun məşhur “Aktyor Kin” pyesi 1926-1944-cü illərdə Rasil Rıza və Sədi Tək teatrlarında 8 dəfə tamaşaya qoyulub.

Aleksandr Dümanın eserleri

  • III. Henri və sarayı (1829)
  • Napoleon Bonapart (1831)
  • Üç muşketyor (1844)
  • Qraf Monte Kristo (1845)
  • Dəmir Maska (1848)
  • Qara Lalə (1850)
  • Xatirələr (1852-54)

Sizin üçün əlavə məlumat olaraq oğlu haqqında da qısa məlumat təqdim edirik. Bəhs etdiyimiz kimi Aleksadr Düma deyildikdə, onun adı ilə yanaşı “ata” sözündən də istifadə olunur. İndi isə gəlin oğlu haqqında məlumatı oxuyaq. Atası kimi mükəmməl əsərləri dünya ədəbiyyatına bəxş edən Aleksandr Dümas barədə məlumat ilə tanış olaq.

(Oğul) Aleksandr Dümas

(27 iyul 1824-cü ildə anadan olub – 27 noyabr 1895-ci ildə vəfat edib). Fransız dramaturqu və yazıçısısıdır.

O, müasir dramaturgiyadan çıxış yolu təklif edən tezis oyunu kimi tanınan orta sinif realist teatrının qurucularından biridir.

Yazıçı Aleksandr Dümanın (Ata) qeyri-qanuni oğlu idi. O, atası kimi məhsuldar və yaradıcı yazıçı olsa da, hər ikisinin yaradıcılığı çox fərqlidir.

Onun məşhur romanı ” La Dame aux camelias” (1848; Kamelyalı qadın ) səhnəyə qoyulanda (1852) oğlu Düma başa düşdü ki, onun əsas marağı teatrdır. Filmə də çəkilən bu tamaşa Cüzeppe Verdinin
ilk dəfə 1853-cü ildə səhnəyə qoyulan “Traviata” operasına və ser Frederik Eştonun “Marqarit və Armand” (1963; Marqarit və Armand) baletinə ilham verib.

Düma tarixi pyeslər və romanlar yazan atasından fərqli bir yol tutmuş, pyeslərində yaşadığı dönəmdən bəhs etmişdir.
O, haram məhəbbətlərin atasının məhvinə səbəb olduğunun şahidi olduğu üçün ailənin və evliliyin müqəddəsliyi mövzusunu işıqlandırıb.

Məsələn, 1855-ci ildə səhnəyə qoyulan Le Demi-Monde ( Zərif Koyotlar ) fahişələrin evlilik institutu üçün yaratdığı təhlükədən bəhs edir.

Bugünkü tamaşaçılar Dümanın bəlğəm və qeyri-ciddi söhbətlərlə dolu pyeslərini tapa bilsələr də, 19-cu əsrin sonlarında görkəmli tənqidçilər bu əxlaqi pyesləri yüksək qiymətləndirdilər.

Düma 1875-ci ildə Academie Française üzvü seçildi.

Onun ən maraqlı pyesləri atasının şəxsiyyətini şərh etdiyi Le Fils naturall (1858; Evlilikdənkənar uşaq ) və Un Pere prodigue (1859; A Adası Ata ) pyesləridir.

Onun oyunlarından;

La Question D’Argent ( Pul sualı), Teodor Butcher, 1875-ci ildə

Fransillon ( Füruzan ) 1918-ci ildə Halit Ziya Uşaklıgil tərəfindən uyğunlaşdırılmışdır.

La Dame aux camelias isə türkcəyə çevrilmiş və başda Mahmut Şövkət Paşa və Əhməd Midhat olmaqla bir çox yazar tərəfindən səhnələşdirilmişdir.

1.2/5 - (6 votes)

Əlaqəli yazılar

Digər yazılar
Close
Back to top button